Wysiew zboża: pojedynkowanie czy stała głębokość siewu – co jest ważniejsze?
Coraz rzadziej zdarzają się „normalne” warunki siewu z umiarkowanymi opadami deszczu, zapewniające równomierne wschody na polu. Zamiast tego obecnie coraz częściej czas wysiewów cechują coraz dłuższe okresy suszy lub ekstremalnej wilgoci.
W okresach suszy należy umieszczać nasiona w bruzdce redlicznej w taki sposób, aby została dobrze wtórnie zagęszczona, zapewniając tym samym odpowiednie zaopatrzenie w wodę. Woda wspomaga kiełkowanie, co gwarantuje pewne wschody. Natomiast w warunkach wilgotnych ziemia wokół nasion nie powinna być zbyt ubita, by można możliwie długo siać. Ponadto ekstremalne warunki pogodowe wpływają na intensywność uprawy gleby, a tym samym na redlicę siewną. Uprawę gleby można ogólnie podzielić na cztery poziomy intensywności: uprawa płużna, siew w mulcz, uprawa minimalna i siew bezpośredni. Intensywność uprawy gleby często zależy od warunków zewnętrznych.
Otulanie nasiona glebą i pojedynkowanie
Jeśli chodzi o siew, to wiele gospodarstw stosuje siewniki talerzowe. W związku z tym pojawia się pytanie: jakie maszyny są obecnie dostępne na rynku i czym różnią się systemy, jeżeli chodzi o kształt bruzdy redlicznej? Najbardziej uniwersalną i szeroko stosowaną w praktyce metodą jest siew redlicą dwutarczową. Naciskając na bruzdę siewną, zagęszcza się glebę po lewej i prawej stronie ścianki bruzdy (patrz rys. 1). Głębokość umieszczania nasion zostaje zachowana dzięki wałowi umieszczonemu przed polem siewnym i rolkom dociskowym pracującym po redlicach siewnych. Wąs dociskowy lub ewentualnie rolka pozycjonująca dociskają nasiona do dna bruzdy. Za proces zamykania bruzdy odpowiada rolka dociskowa. W praktyce redlica ta stosowana jest po uprawie gleby przy szerokości międzyrzędzi wynoszącej ok. 15 cm. Z kolei pojedynkowanie nasion zalecane jest w przypadku kultur, które się nie rozkrzewiają, np. buraków cukrowych i kukurydzy. Bazując na naszym wieloletnim doświadczeniu w zakresie pojedynkowania zbóż, możemy stwierdzić, że pojedynkowanie ma pozytywny wpływ tylko wtedy, gdy gęstość wysiewu wynosi mniej niż 150 ziaren na m². Znacznie ważniejsze od wysiewu punktowego jest precyzyjne umieszczenie nasion w idealnie wtórnie zagęszczonym obszarze i na tej samej głębokości. Redlica dwutalerzowa otwiera szczelinę siewną z lewej i prawej strony, a rolki prowadzące na głębokości wtórnie zagęszczają glebę wzdłuż talerzy aż do bruzdy siewnej (patrz rys. 3). Następnie nasiona są dociskane do zagęszczonej warstwy (woda kiełkująca) za pomocą rolki pozycjonującej, zaś rolki zwierające glebę zamykają szczelinę siewną i przykrywają materiał siewny. Dzięki temu korzonek zarodkowy rozwija się w dół, a pęd w górę w luźnej glebie.
Dwa koła regulujące głębokość umieszczone obok talerzy wymagają miejsca na montaż, dlatego też uzyskanie szerokości rzędów mniejszej niż 22,5 cm nie jest możliwe, nawet przy przesuniętych redlicach. Metoda ta pozwala na osiągnięcie niezawodnych wschodów roślin na obeschniętym polu lub w trakcie suszy. Dlatego też ten system wysiewu jest coraz częściej stosowany przy siewie rzepaku. W mokrych warunkach cięższe redlice łatwo wypychają zbyt dużo powietrza z gleby ze względu na swoją konstrukcję. Ponadto ściany boczne stają się wówczas często zbyt twarde, a korzenie kiełkującej rośliny słabo się rozwijają.
Siewniki jednotalerzowe są powszechnie stosowane w przypadku siewu bezpośredniego. Redlica jest na ogół cięższa i może wywierać większy nacisk, co jest konieczne w przypadku siewu bezpośredniego. Siać można jednak także na glebach, które dobrze osiadły, po uprawie, stosując przedsiewną uprawę, aby pobudzić nasiona chwastów do kiełkowania, które krótko przed siewem materiału siewnego są bronowane, jak np. w przypadku problematycznego chwastu, jakim jest wyczyniec polny. W tej metodzie głębokość siewu ustawia się bezpośrednio obok talerza wysiewającego, podobnie jak w siewie punktowym. Talerz i płoza siewna otwierają bruzdę siewną (rys. 2). Również w tym przypadku nasiona są dociskane do dna bruzdy za pomocą rolki pozycjonującej lub narzędzia dociskającego. Następnie rolka zwierająca glebę przykrywa nasiona ziemią. Regulacja głębokości bezpośrednio na tarczy umożliwia siew bez wału. Szerokość międzyrzędzi znacznie mniejszą niż 20 cm można uzyskać jedynie za pomocą przesunięcia redlic siewnychej (redlica krótka i długa).
Szerokość międzyrzędzi
W przypadku siewu zbóż szerokość międzyrzędzi jest ciągłym tematem dyskusji. Istnieją argumenty za i przeciw wąskim i szerokim odstępom między rzędami. Zamknięcie łanu uprawy w celu osiągnięcia silnej pozycji konkurencyjnej przemawia za węższymi rzędami. Zabezpieczenie wysiewu oraz precyzyjne wprowadzenie nasion w glebę przemawiają za szerszymi rzędami. Na przestrzeni lat rozstaw 15 cm okazał się dobrym kompromisem. Jednak przy takiej szerokości rzędów konieczne jest przesunięte ustawienie redlic w celu uniknięcia zatorów. Przesunięte uporządkowanie redlic talerzowych to kombinacja krótszych i dłuższych redlic. Przy takim rozkładzie przednia redlica wyrzuca glebę przed tylną redlicę, a tylna redlica wyrzuca glebę na rząd nasion przedniej redlicy. System ten powoduje, że zarówno warunki osadzenia nasion, jak i głębokość wysiewu są różne dla redlicy przedniej i tylnej. Im bardziej sypka gleba, tym bardziej zauważalna staje się różnica. W tym przypadku jedynym dobrym rozwiązaniem jest siew w systemie 1-belkowym). Wówczas wszystkie redlice siewne sieją w tych samych warunkach. Aby maszyna działała niezawodnie, wymagana jest większa szerokość rzędów. Dodatkowe rzędy pozwalają na dokładniejsze odkładanie na głębokości.
Tematy do dyskusji
Precyzyjne umieszczanie nasion na głębokości:
• Takie same warunki startowe dla każdej rośliny – wewnętrzna presja konkurencyjna ze strony roślin wschodzących później
• Utrzymywanie głębokości siewu i zapewnienie pewnego przykrycia nasion – unikanie stresu herbicydowego wywieranego na roślinę uprawną lub jej korzenie
• Jednorodne łany zbóż są łatwiejsze w pielęgnacji — planowanie stosowania herbicydów, fungicydów, regulatorów wzrostu itp.
• W przypadku mechanicznego zwalczania chwastów podstawowym wymogiem jest równomierne rozmieszczenie nasion na tej samej głębokości, by optymalnie /wyregulować narzędzia
Pojedynkowanie:
• Pozytywne doświadczenia z wysiewem poniżej 150 nasion/m²
• Niezbędne w przypadku upraw, które się nie krzewią i nie rozgałęziają
Biorąc pod uwagę wszystkie obecne wyzwania związane z siewem rzędowym takie jak pewne wschody w warunkach suchych lub wilgotnych lub unikanie stresu herbicydowego, okazuje się, że prawidłowe „otulenie nasion glebą” i umieszczanie ich na tej samej głębokości (szczególnie przy gęstości wysiewu znacznie przekraczającej 150 nasion/m²) są ważniejsze dla uzyskania jednorodnego łanu niż pojedynkowanie.